1. Giới thiệu tài liệu

Tài liệu “Hướng dẫn sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân trong các cơ sở y tế” do PGS.TS Kiều Chí Thành – Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Quân y 103 biên soạn. 

Tài liệu nhằm hướng dẫn nhân viên y tế sử dụng đúng các phương tiện phòng hộ cá nhân (Personal Protective Equipment – PPE) trong thực hành chăm sóc và điều trị người bệnh.

Mục tiêu của bài học

Tài liệu đặt ra hai mục tiêu chính:

• Hiểu mục đích và chỉ định sử dụng từng loại phương tiện phòng hộ cá nhân.

• Thực hành đúng kỹ thuật sử dụng và tháo bỏ PPE để phòng ngừa lây nhiễm. 

Ý nghĩa trong kiểm soát nhiễm khuẩn

Việc sử dụng PPE là một biện pháp quan trọng của kiểm soát nhiễm khuẩn (KSNK) nhằm:

• Hạn chế lây truyền vi sinh vật

• Bảo vệ người bệnh (BN) và nhân viên y tế (NVYT)

• Giảm nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện

• Giảm phơi nhiễm nghề nghiệp đối với nhân viên y tế. 

2. Nội dung chính của tài liệu

Tài liệu trình bày các loại phương tiện phòng hộ cá nhân phổ biến trong bệnh viện và hướng dẫn sử dụng.

3. Các loại phương tiện phòng hộ cá nhân

3.1. Găng tay

Mục đích

• Bảo vệ người bệnh và nhân viên y tế khỏi phơi nhiễm máu và dịch cơ thể. 

Các loại găng

1. Găng vô khuẩn

   • Phẫu thuật

   • Thủ thuật vô khuẩn

   • Chăm sóc đặc biệt (trẻ sơ sinh, bệnh nhân suy giảm miễn dịch) 

2. Găng sạch

   • Khi có nguy cơ tiếp xúc máu, dịch cơ thể

   • Tiếp xúc niêm mạc hoặc da tổn thương

   • Tiếp xúc vật dụng ô nhiễm 

3. Găng bảo hộ

   • Vệ sinh môi trường

   • Thu gom chất thải

   • Xử lý dụng cụ bẩn 

Lưu ý quan trọng

• Không dùng một đôi găng cho nhiều người bệnh.

• Không rửa găng hoặc sát khuẩn găng.

• Phải vệ sinh tay trước và sau khi mang găng. 

3.2. Khẩu trang

Khẩu trang ngoại khoa

Dùng để:

• Ngăn lây truyền bệnh qua giọt bắn (>5 µm)

• Ngăn máu và dịch văng bắn khi làm thủ thuật hoặc phẫu thuật. 

Khẩu trang N95

• Dùng trong bệnh lây truyền qua đường không khí

• Có khả năng lọc hạt ≥0,1 µm. 

Ví dụ bệnh:

• Lao

• Sởi

• Thủy đậu

• SARS

3.3. Kính bảo hộ / tấm che mặt

Mục đích

Bảo vệ niêm mạc mắt, mũi, miệng khỏi máu hoặc dịch văng bắn. 

Chỉ định

• Thực hiện thủ thuật có nguy cơ văng bắn

• Chăm sóc bệnh nhân bệnh hô hấp

• Các bệnh truyền nhiễm như SARS, H5N1, COVID-19. 

3.4. Áo choàng bảo hộ

Mục đích

Che chắn quần áo nhân viên y tế khỏi máu và dịch cơ thể. 

Chỉ định

• Làm việc trong buồng cách ly

• Thủ thuật có nguy cơ văng bắn

• Chăm sóc bệnh nhân nôn, tiêu chảy, dịch tiết nhiều

• Xử lý vật dụng dính máu. 

4. Quy trình sử dụng PPE

4.1. Trình tự mặc PPE khi vào buồng cách ly

1. Vệ sinh tay

2. Đội mũ

3. Đeo khẩu trang

4. Đeo kính / tấm che mặt

5. Mặc áo choàng

6. Đi ủng hoặc bao giày

7. Vệ sinh tay

8. Mang găng tay 

4.2. Trình tự tháo PPE khi rời buồng cách ly

1. Tháo găng

2. Vệ sinh tay

3. Cởi áo choàng

4. Tháo ủng/bốt

5. Vệ sinh tay

6. Tháo kính

7. Tháo khẩu trang và mũ (không chạm mặt trước khẩu trang)

8. Vệ sinh tay lại 

5. Vệ sinh hô hấp

Các biện pháp bổ sung:

• Che miệng mũi khi ho hoặc hắt hơi

• Rửa tay sau khi ho

• Cách ly bệnh nhân có triệu chứng hô hấp

• Cung cấp dung dịch sát khuẩn tay tại khu khám bệnh. 

Tài liệu nhấn mạnh rằng:

• Phương tiện phòng hộ cá nhân là hàng rào quan trọng trong kiểm soát nhiễm khuẩn.

• Việc sử dụng PPE phải đúng chỉ định, đúng kỹ thuật và đúng trình tự.

• PPE không thay thế các biện pháp cơ bản như vệ sinh tay và kiểm soát nhiễm khuẩn chuẩn.