Nha khoa là lĩnh vực có nguy cơ phơi nhiễm cao, do nhân viên y tế thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, giọt bắn và môi trường bị nhiễm khuẩn. Các thao tác nha khoa tạo khí dung, sử dụng vật sắc nhọn và dụng cụ quay tốc độ cao làm tăng nguy cơ lây truyền bệnh giữa người bệnh – nhân viên y tế – môi trường.
Trong bối cảnh Bộ Y tế và Sở Y tế ngày càng quan tâm đến công tác kiểm soát nhiễm khuẩn (KSNK), việc đánh giá thực hành KSNK tại các cơ sở Răng – Hàm – Mặt (RHM) theo hướng dẫn CDC là cần thiết nhằm tăng cường an toàn người bệnh và nâng cao chất lượng điều trị.
1. Mục tiêu nghiên cứu
Đánh giá thực trạng thực hành KSNK tại các cơ sở RHM theo hướng dẫn CDC.
Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến thực hành KSNK tại những cơ sở này.
2. Phương pháp nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu mô tả, sử dụng bộ câu hỏi và bảng kiểm dựa trên hướng dẫn KSNK của CDC và Quyết định 3916/QĐ-BYT.
Khảo sát nhân viên y tế tại khoa RHM, khoa KSNK, lãnh đạo bệnh viện và các chuyên gia.
Đánh giá thực hành thông qua 10 quy trình KSNK theo CDC.
3. Kết quả nghiên cứu
3.1. Thực trạng kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở RHM
Ưu điểm nổi bật
100% cơ sở có trung tâm tiệt khuẩn và sử dụng nồi hấp autoclave.
100% nhân viên y tế mang khẩu trang và găng tay khi điều trị.
88,8% có dung dịch vệ sinh tay tại ghế nha khoa.
Điều kiện cơ sở vật chất tại các phòng khám RHM tương đối tốt.
Hạn chế còn tồn tại
Theo các bảng số liệu trong tài liệu:
Tỷ lệ tuân thủ vệ sinh tay chỉ đạt 52,1%, dù có sẵn dung dịch sát khuẩn.
Chỉ 36,7% đóng gói dụng cụ trong túi giấy chuyên dụng.
Chỉ 21,7% cơ sở tiệt khuẩn tay khoan bằng autoclave – trong khi quy định yêu cầu bắt buộc phải tiệt khuẩn.
Che phủ bề mặt và khử khuẩn các vị trí thường xuyên chạm tay như tay chỉnh đèn, nút ghế chỉ đạt 21–24%.
Những hạn chế này cho thấy hoạt động KSNK tại cơ sở RHM chưa đồng đều và còn nhiều điểm chưa tuân thủ chuẩn CDC.
3.2. Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến thực hành KSNK
Kết quả khảo sát cho thấy một số nguyên nhân ảnh hưởng:
1. Nhân lực và vật lực
75,9% đơn vị thiếu nhân viên giám sát KSNK.
68,5% thiếu tay khoan (dẫn đến việc không tiệt khuẩn đầy đủ sau mỗi bệnh nhân).
Nhiều cơ sở thiếu phương tiện – dụng cụ tiêu hao để đảm bảo vô khuẩn.
2. Kinh phí
34,2% cơ sở thiếu kinh phí cho công tác KSNK.
42,8% cho rằng viện phí nha khoa thấp, không đủ chi trả cho vật tư vô khuẩn.
Một số lãnh đạo bệnh viện đề xuất đưa chi phí KSNK vào viện phí để cải thiện trang bị.
3. Năng lực giám sát
78,3% nhân viên giám sát chưa được đào tạo về KSNK nha khoa.
72,4% chưa nắm vững quy trình KSNK chuyên ngành.
Hơn 50% chưa có biện pháp khắc phục sau kiểm tra.
4. Nhận thức và đào tạo
73,7% nhân viên cho biết chưa có tài liệu hướng dẫn KSNK dành riêng cho RHM.
82,9% chưa có quy trình xử lý và tiệt khuẩn tay khoan.
Gần 40% nhân viên chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của KSNK.
Những yếu tố này tạo nên rào cản lớn đối với việc thực hiện tốt KSNK tại cơ sở nha khoa.
4. Giải pháp can thiệp đề xuất
Dựa trên hướng dẫn CDC và Quyết định 3916/QĐ-BYT, tài liệu đưa ra các nhóm giải pháp trọng yếu:
4.1. Cải thiện vệ sinh tay
Tăng cường đào tạo và truyền thông.
Trang bị đầy đủ dung dịch sát khuẩn, khăn lau tay.
Giám sát tuân thủ và phản hồi kết quả cho nhân viên.
4.2. Phương tiện phòng hộ cá nhân
Yêu cầu đầy đủ gồm: áo blouse, nón, kính bảo hộ, găng tay, khẩu trang, giày dép bảo hộ.
4.3. Xử lý – khử khuẩn – tiệt khuẩn dụng cụ
Dụng cụ phải được làm sạch trước khi ngâm khử khuẩn.
Đóng gói trong túi chuyên dụng trước tiệt khuẩn.
Tuân thủ giám sát chất lượng tiệt khuẩn bằng chỉ thị hóa học và sinh học.
4.4. Tiệt khuẩn tay khoan nha khoa
Theo quy định hiện hành:
Tay khoan phải được khử khuẩn và tiệt khuẩn giữa mỗi bệnh nhân.
Việc chỉ lau khử khuẩn mà không hấp tiệt khuẩn là không đạt chuẩn.
4.5. Tiêm an toàn và xử lý vật sắc nhọn
Thực hành tiêm an toàn: 1 kim – 1 ống – 1 lần sử dụng.
Không đậy nắp kim bằng hai tay.
Sử dụng hộp an toàn đúng quy định.
4.6. Vệ sinh môi trường nha khoa
Phân loại rác thải đúng quy định.
Vệ sinh máy ghế nha khoa theo quy trình chuẩn.
Giữ môi trường làm việc sạch – thông thoáng.
4.7. Che phủ bề mặt và sử dụng vật liệu một lần
Che phủ bàn phím, tay chỉnh đèn, nút chỉnh ghế bằng vật liệu chuyên dụng.
Khuyến khích sử dụng vật liệu một lần đối với các dụng cụ khó làm sạch.
4.8. Biên soạn hướng dẫn và tổ chức tập huấn KSNK nha khoa
Bộ Y tế cần sớm ban hành hướng dẫn KSNK chuyên ngành RHM.
Các bệnh viện xây dựng tài liệu nội bộ và tập huấn cho nhân viên.
Tăng cường giám sát và phản hồi để đảm bảo cải tiến liên tục.
5. Kết luận
Công tác KSNK tại các cơ sở RHM đã có nhiều tiến bộ, tuy nhiên thực hành vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở các nội dung: vệ sinh tay, xử lý tay khoan, đóng gói dụng cụ và che phủ bề mặt.
Các yếu tố ảnh hưởng chủ yếu gồm: thiếu nhân lực và vật lực, kinh phí hạn chế, thiếu tài liệu chuyên ngành, thiếu quy trình chuẩn và đào tạo chưa đầy đủ.
Việc tăng cường đào tạo, ban hành hướng dẫn chuyên ngành, đầu tư trang thiết bị và thực hiện giám sát chặt chẽ là cần thiết để đảm bảo an toàn cho người bệnh và nhân viên y tế.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
