Đảm bảo chất lượng dụng cụ trong CSSD là nhiệm vụ then chốt nhằm bảo đảm an toàn người bệnh, hỗ trợ kết quả phẫu thuật và duy trì hoạt động hiệu quả của cơ sở y tế. Theo khuyến cáo của AAMI (ANSI/AAMI ST79), chất lượng xử lý dụng cụ phụ thuộc vào sự đồng bộ giữa cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân sự, thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn, chất lượng quy trình và hệ thống truy xuất nguồn gốc dụng cụ.
Bài viết dưới đây tổng hợp đầy đủ các nội dung cần thiết để xây dựng và vận hành một CSSD đạt tiêu chuẩn hiện đại, dựa trên kinh nghiệm thực tiễn và hướng dẫn chuyên môn.
1. Nguyên tắc đảm bảo chất lượng trong CSSD
Theo các khuyến cáo thực hành tốt, một CSSD cần bảo đảm:
Cơ sở vật chất phù hợp với quy trình xử lý dụng cụ một chiều.
Trang thiết bị đầy đủ và đồng bộ, tương thích với số lượng dụng cụ và nhu cầu phẫu thuật.
Nhân sự được đào tạo chuyên sâu, nắm vững quy trình.
Thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn chuẩn hóa, nhất quán ở mọi khâu.
Cải tiến quy trình liên tục, đánh giá và cập nhật theo thực tế.
Kiểm soát chất lượng chặt chẽ từ lúc tiếp nhận đến khi cấp phát.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc cho từng dụng cụ sử dụng cho người bệnh.
2. Thiết kế cơ sở – Đảm bảo quy trình một chiều
CSSD phải được thiết kế sao cho quy trình xử lý dụng cụ không bị giao thoa giữa sạch và bẩn, bao gồm các khu vực:
Khu vực tiếp nhận – xử lý ban đầu dụng cụ bẩn
Khu vực rửa – khử khuẩn
Khu vực sạch – kiểm tra – lắp ráp – đóng gói
Khu vực tiệt khuẩn
Khu vực lưu trữ và cấp phát
Cơ sở cần được trang bị:
Không gian phù hợp với khối lượng dụng cụ
Máy rửa, máy hấp, xe đẩy, tủ sấy…
Hệ thống nước đạt chuẩn, hệ thống thông khí tốt
Hệ thống điện dự phòng và liên lạc nội bộ
3. Trang thiết bị trong CSSD
Một CSSD hiện đại thường có:
Máy rửa dụng cụ
Máy rửa tự động 2 cửa
Máy rửa tự động 1 cửa
Máy rửa siêu âm
Tủ sấy dụng cụ
Máy tiệt khuẩn
Autoclave 2 cửa
Máy tiệt khuẩn plasma
Thiết bị hỗ trợ đóng gói
Máy cắt – ép – in thông số tiệt khuẩn
Các thiết bị phải được bảo trì đúng định kỳ và vận hành theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
4. Quy trình xử lý dụng cụ: từ sơ nhiễm đến tiệt khuẩn
4.1. Xử lý sơ nhiễm tại chỗ
Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất:
Thực hiện ngay tại nơi sử dụng
Càng sớm càng tốt sau can thiệp
Loại bỏ máu, mô và dịch tiết bám trên dụng cụ
Giảm nguy cơ đông cứng chất hữu cơ, giúp tăng hiệu quả làm sạch
4.2. Vận chuyển dụng cụ về CSSD
Khi vận chuyển dụng cụ bẩn:
Dụng cụ phải được cố định trong khay hoặc thùng
Không chất chồng gây hư hỏng dụng cụ
Tách biệt đường vận chuyển dụng cụ sạch và bẩn
Nhân viên vận chuyển phải được đào tạo về KSNK
Phương tiện vận chuyển phải được khử nhiễm sau mỗi lần sử dụng
4.3. Xử lý bằng máy rửa
Trước khi cho dụng cụ vào máy phải:
Loại bỏ mảnh vụn thô
Loại bỏ tồn dư hóa chất
Tháo rời dụng cụ theo hướng dẫn nhà sản xuất
Mở ngàm các dụng cụ có khớp
Cọ rửa dụng cụ chuyên biệt bằng bàn chải phù hợp
Khi vận hành máy rửa cần lưu ý:
Chiều cao khay và kích thước dụng cụ
Phân loại dụng cụ lớn – nhỏ, chuyên biệt
Sử dụng lưới silicon hoặc cao su để tránh va chạm
Đảm bảo cánh tay quay của máy hoạt động tốt
Chọn đúng chu trình rửa
Máy rửa siêu âm
Chỉ dùng cho dụng cụ không bị chống chỉ định
Loại bỏ chất bẩn thô trước khi đưa vào
Rửa lại bằng nước vô khuẩn
Không dùng cho dụng cụ nhựa hoặc kim loại mềm
Đóng nắp trong suốt thời gian vận hành
5. Kiểm tra chất lượng dụng cụ
Dụng cụ sau làm sạch phải được kiểm tra:
Nẻ mũi, đốm nước, nứt vỡ
Oxy hóa, lệch ngàm, lệch răng
Đảm bảo không dùng bàn chải kim loại để tránh ăn mòn
Kiểm tra chức năng dụng cụ: kéo, kẹp, porte, dây đốt…
Thay thế dụng cụ hỏng hoặc không đảm bảo chất lượng
6. Bảo trì – bảo dưỡng
Những điểm cần lưu ý:
Bề mặt nhựa, bề mặt lente, cáp quang
Các khe, khớp nối dễ tích tụ cặn
Bôi trơn đúng loại, phù hợp với dụng cụ
Định kỳ bảo trì theo quy định nhà sản xuất
7. Vật liệu đóng gói dụng cụ
Mục tiêu của đóng gói đúng chuẩn:
Tối ưu trọng lượng bộ dụng cụ
Tăng tính an toàn
Tăng tuổi thọ dụng cụ
Giảm chi phí khử khuẩn – tiệt khuẩn
Cấu hình bộ dụng cụ phải:
Được thiết kế theo từng loại phẫu thuật
Giảm số lượng không cần thiết
Tăng tính thuận tiện và hiệu quả trong sử dụng
Vật liệu đóng gói thường dùng gồm:
Thùng chuyên dụng
Giấy gói SMS
Túi ép tiệt trùng
Túi Tyvek
8. Tiệt khuẩn
Khi vận hành máy hấp cần chú ý:
Lựa chọn phương pháp tiệt khuẩn phù hợp
Chất lò đúng nguyên tắc
Kiểm soát trọng lượng dụng cụ
Kiểm tra thiết bị bằng các test chất lượng
9. Kiểm soát chất lượng tiệt khuẩn
CSSD phải thực hiện đầy đủ các kiểm tra:
Autoclave
Bowie Dick test: kiểm tra thiết bị và phát hiện sớm sự cố
Test vi sinh (kiểm soát khối): đảm bảo tiêu diệt hoàn toàn vi sinh vật, bào tử
Băng keo chỉ thị nhiệt
Chỉ thị kiểm soát gói (1243)
Plasma
Băng keo chỉ thị hóa học
Test chỉ thị hóa học bên trong gói
Test vi sinh kiểm soát khối
Kiểm soát chất lượng là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo dụng cụ vô khuẩn trước khi đưa vào sử dụng.
10. Lưu kho dụng cụ
Dụng cụ tiệt khuẩn phải được lưu trữ theo nguyên tắc:
Dễ thấy – dễ lấy – dễ kiểm tra
Sắp xếp theo bộ dụng cụ
Tuân thủ tiêu chuẩn 5S
Khu vực lưu kho an toàn, sạch, khô, thông thoáng
11. Báo cáo dụng cụ không đạt chất lượng
Khi phát hiện dụng cụ không đạt chất lượng:
Báo cáo ngay tại bất kỳ khâu nào trong quy trình
Thu hồi dụng cụ
Xác định nguyên nhân
Đề xuất biện pháp khắc phục
12. Những thay đổi nổi bật trong triển khai thực tiễn
Xử lý dụng cụ robot bằng máy rửa
Nâng cao chất lượng khử khuẩn
Tự động hóa quy trình
Giảm gánh nặng công việc cho nhân viên
Tiệt khuẩn nhiệt độ cao cho dụng cụ nội soi
Tuân theo khuyến cáo của nhà sản xuất
Đảm bảo an toàn
Giảm chi phí
Kiểm soát chất lượng tốt hơn
Đảm bảo chất lượng dụng cụ trong CSSD là chuỗi hoạt động liên tục, bao gồm chuẩn hóa quy trình, lựa chọn đúng trang thiết bị, đào tạo nhân sự, kiểm soát chất lượng, giám sát và cải tiến. Chỉ khi vận hành đồng bộ tất cả các khâu, cơ sở y tế mới có thể:
Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người bệnh
Tối ưu hiệu quả phẫu thuật
Giảm chi phí và kéo dài tuổi thọ dụng cụ
Tăng hiệu quả hoạt động của toàn bệnh viện
CSSD không chỉ là đơn vị hỗ trợ, mà là trung tâm đảm bảo chất lượng dụng cụ, góp phần quan trọng trong thành công chung của hệ thống y tế.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
