Dụng cụ phẫu thuật nội soi có cấu trúc tinh vi, bao gồm nhiều vật liệu và bộ phận nhỏ, đòi hỏi quy trình chăm sóc – làm sạch – khử khuẩn – tiệt khuẩn và bảo trì đặc biệt. Nếu không được xử lý đúng cách, dụng cụ có thể bị hỏng, giảm chất lượng hình ảnh, giảm độ chính xác thao tác, hoặc gây nguy cơ lây nhiễm chéo.
Hướng dẫn dưới đây tổng hợp các nội dung quan trọng trong chăm sóc và bảo dưỡng dụng cụ nội soi nhằm giúp cơ sở y tế xây dựng quy trình chuẩn, hạn chế hư hại và bảo đảm an toàn trong phẫu thuật.
1. Những vấn đề thường gặp trong xử lý dụng cụ nội soi
Căn cứ theo hướng dẫn xử lý dụng cụ phẫu thuật nội soi được Bộ Y tế ban hành (QĐ 3916/QĐ-BYT), mọi dụng cụ nội soi đều phải được tiệt khuẩn. Tùy thuộc khả năng chịu nhiệt của dụng cụ:
Dụng cụ chịu được hấp ướt → tiệt khuẩn bằng hơi nước.
Dụng cụ không chịu được hấp ướt → tiệt khuẩn bằng máy nhiệt độ thấp.
Điều này dẫn đến bài toán tối ưu chi phí và lựa chọn phương pháp phù hợp nhưng vẫn đảm bảo an toàn cho dụng cụ và người bệnh.
2. Các thành phần chính của bộ dụng cụ nội soi
Một bộ dụng cụ phẫu thuật nội soi thường bao gồm 4 nhóm chính:
Ống kính soi (scope)
Dây dẫn sáng
Trocar nội soi
Dụng cụ phẫu thuật nội soi (kéo, kẹp, móc đốt…)
Mỗi loại dụng cụ có yêu cầu làm sạch – bảo trì – tiệt khuẩn khác nhau.
3. Ống kính soi: đặc tính và quy trình xử lý
3.1. Đặc tính cấu tạo
Thân ống kính làm từ hợp kim đặc biệt, hạn chế gãy vỡ.
Vỏ ngoài bằng thép không gỉ, chống rỉ.
Có nhiều chiều dài và góc nhìn tùy mục đích phẫu thuật.
Có thể hấp tiệt khuẩn bằng hơi nước – phương pháp kinh tế và hiệu quả nhất.
Được bảo quản trong khay lưới cùng dây dẫn sáng.
3.2. Làm sạch và kiểm tra
Ngay sau khi phẫu thuật, cần làm sạch ngay để tránh chất hữu cơ đông lại:
Không làm sạch ống kính trong bồn rửa siêu âm.
Tháo rời tất cả các thành phần gắn trên ống kính.
Tránh va chạm mạnh và tránh trầy xước bề mặt kính.
Kiểm tra chức năng của kính qua cửa sổ lens.
Kiểm tra các đầu kết nối và độ kín.
Có thể dùng dầu chuyên dụng để làm sạch bề mặt kính.
Nếu phát hiện dấu hiệu xuống cấp, phải báo nhà sản xuất để kiểm tra và bảo trì.
4. Dây dẫn sáng: chăm sóc và bảo quản
Dây dẫn sáng cần được quấn với đường kính lớn hơn 22 cm để tránh gãy sợi quang.
Kiểm tra khả năng dẫn sáng bằng kết nối với nguồn sáng.
Không gập, xoắn hoặc bẻ cong dây khi vệ sinh hoặc bảo quản.
Bảo quản dây trong khay lưới cùng với ống kính để tránh hư hại.
5. Trocar nội soi: phân loại và cách xử lý
Có 2 loại trocar phổ biến:
Trocar kim loại kèm van silicon – sử dụng nhiều lần
Trocar nhựa dùng một lần
Trocar kim loại sử dụng nhiều lần được xử lý giống các dụng cụ phẫu thuật nội soi khác: tháo rời, làm sạch, khử khuẩn và tiệt khuẩn theo đúng quy trình.
Trocar hybrid có nhiều cỡ đường kính và chiều dài, với thiết kế từng phần có thể tái sử dụng. Cần nhận diện đúng loại trocar để xử lý đúng chuẩn và tiết kiệm chi phí.
6. Dụng cụ phẫu thuật nội soi: cấu tạo và làm sạch
6.1. Đặc điểm
Dụng cụ có nhiều độ dài khác nhau: 220 mm, 310 mm, 370 mm, 420 mm.
Các loại dụng cụ bao gồm kéo, kẹp, grasper, kẹp mang kim, kẹp sinh thiết, móc đốt.
6.2. Dụng cụ nội soi tháo rời để tăng hiệu quả làm sạch
Dòng dụng cụ AdTec® có thể tháo rời 4 phần:
Tay cầm PEEK
Ruột bên trong
Ống kim loại
Ống ngoài bằng PEEK
Việc tháo rời giúp làm sạch triệt để, loại bỏ chất hữu cơ và tăng hiệu quả tiệt khuẩn.
6.3. Vật liệu PEEK
Chịu nhiệt đến 350°C
Cách điện tốt
Chống va đập và biến dạng
Bền với chu trình hấp ướt nhiệt độ cao
7. Quy trình vệ sinh – bảo quản – tiệt khuẩn dụng cụ nội soi
Quy trình chuẩn gồm các bước:
Tháo rời toàn bộ dụng cụ.
Rửa dụng cụ bằng nước sạch.
Ngâm khử nhiễm trong dung dịch enzym.
Tráng lại bằng nước rồi ngâm trong hóa chất khử khuẩn có tính kiềm.
Tráng lại bằng nước khử khoáng.
Tra dầu bôi trơn vào các khớp.
Lắp lại dụng cụ và sắp xếp đúng vị trí.
Hấp tiệt khuẩn bằng hơi nước ở 134°C trong 5 phút (2 bar).
8. Lắp ráp và bảo trì dụng cụ
Nhân viên phải nắm rõ cách tháo lắp:
Dụng cụ đơn cực: lắp theo đúng thứ tự từ đầu kẹp → thân → tay cầm.
Dụng cụ lưỡng cực: tháo các bộ phận theo đúng hướng dẫn để tránh hỏng pin hoặc hệ thống cách điện.
Lưu ý:
Luôn kiểm tra sự ăn khớp giữa các bộ phận.
Không cưỡng ép khi lắp vì có thể làm biến dạng khớp nối.
9. Tra dầu bôi trơn dụng cụ
Dụng cụ cần được xịt dầu chuyên dụng trước khi hấp:
Dầu giúp bảo vệ khớp khỏi mài mòn.
Dầu sẽ được hóa hơi trong quá trình hấp và không ảnh hưởng đến người bệnh.
Không dùng các loại dầu không chuyên dụng vì có thể gây cản trở hơi nước hoặc tạo tồn dư độc hại.
10. Chổi làm sạch và phụ kiện hỗ trợ vệ sinh
Chổi làm sạch cần phù hợp kích thước:
Chổi dài cho trocar
Chổi ngắn cho khớp, rãnh nhỏ
Luôn kiểm tra chổi để tránh rụng lông vào dụng cụ
Không dùng chổi kim loại vì có thể làm xước bề mặt và gây ăn mòn
11. Khay lưới và hộp hấp dụng cụ nội soi
Tất cả dụng cụ nội soi và ống kính nội soi chịu được hấp ở 134°C/5 phút.
Khay lưới chuyên dụng giúp cố định dụng cụ, tránh va đập khi vận chuyển và hấp.
Hộp hấp giữ dụng cụ an toàn, tối ưu hiệu quả tiệt khuẩn và giúp quản lý khoa học hơn.
Dụng cụ phẫu thuật nội soi là nhóm dụng cụ tinh vi, đòi hỏi quy trình chăm sóc – làm sạch – khử khuẩn – tiệt khuẩn và bảo trì nghiêm ngặt. Tuân thủ đúng quy trình giúp:
Ngăn ngừa lây nhiễm chéo
Kéo dài tuổi thọ dụng cụ
Đảm bảo chất lượng hình ảnh và thao tác trong phẫu thuật
Giảm chi phí sửa chữa – thay thế
Nâng cao an toàn người bệnh
Việc huấn luyện nhân viên, lựa chọn hóa chất – thiết bị phù hợp và giám sát thường xuyên là yếu tố quan trọng để duy trì chất lượng xử lý dụng cụ nội soi trong bệnh viện.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
